Είναι η στέγη σου κατάλληλη για φωτοβολταϊκά; Τι κοιτάζει ο μηχανικός στην αυτοψία

Μια πρώτη εκτίμηση για φωτοβολταϊκό μπορεί να γίνει και από δορυφορική φωτογραφία. Η προσφορά που δεσμεύει όμως βγαίνει μόνο αφού ένας μηχανικός ανέβει στη στέγη με μετροταινία, κάμερα και μια λίστα ερωτήσεων που έχουν ελάχιστη σχέση με τα ίδια τα πάνελ. Από τις απαντήσεις κρίνεται πόσα χωρούν πραγματικά, πού θα μπουν και αν πρέπει να προηγηθεί κάποια άλλη εργασία.

Το πρώτο που σημειώνεται είναι προς τα πού βλέπει η στέγη. Στην Ελλάδα ο νότος δίνει τη μεγαλύτερη ετήσια παραγωγή, όμως μια δίριχτη κεραμοσκεπή με πλευρές σε ανατολή και δύση δεν απορρίπτεται. Παράγει λιγότερο συνολικά, αλλά απλώνει την παραγωγή σε πρωί και απόγευμα. Στην κεραμοσκεπή η κλίση είναι δεδομένη, ενώ στην ταράτσα την ορίζουν οι βάσεις, και εκεί ο υπολογισμός βγαίνει ανάποδα απ’ ό,τι περιμένει κανείς. Όσο πιο όρθια στέκονται τα πάνελ, τόσο μεγαλύτερη απόσταση χρειάζεται ανάμεσα στις σειρές για να μη σκιάζει η μία την άλλη τον χειμώνα, άρα στον ίδιο χώρο χωρούν λιγότερα.

Ακολουθεί το υλικό, γιατί από αυτό εξαρτάται πώς θα στερεωθεί η κατασκευή. Στην ταράτσα οι βάσεις είτε αγκυρώνονται στην πλάκα είτε κρατιούνται στη θέση τους με αντίβαρα, ώστε να μην τρυπηθεί η στεγάνωση. Στο κεραμίδι, μεταλλικά άγκιστρα περνούν κάτω από τα κεραμίδια και βιδώνονται στα ξύλα της στέγης, οπότε μετράει η κατάσταση του σκελετού και το πόσο εύθραυστα έχουν γίνει τα παλιά κεραμίδια. Στις αποθήκες και τις βιοτεχνίες με πάνελ σάντουιτς οι ράγες στηρίζονται πάνω στις νευρώσεις της λαμαρίνας, και ο μηχανικός κοιτάζει το πάχος του φύλλου και τις τεγίδες από κάτω. Ξεχωριστή περίπτωση είναι οι παλιές στέγες από ελενίτ. Το αμιαντοτσιμέντο ούτε τρυπιέται ούτε πατιέται, και πρέπει πρώτα να αφαιρεθεί από αδειοδοτημένο συνεργείο.

Το βάρος είναι η επόμενη ερώτηση, και δεν αφορά μόνο τα κιλά. Μια πλάκα από οπλισμένο σκυρόδεμα συνήθως σηκώνει το πρόσθετο φορτίο, αν και τα αντίβαρα το αυξάνουν αισθητά. Τα ελαφριά μεταλλικά κτίρια έχουν σχεδιαστεί με μικρότερα περιθώρια, και εκεί προηγείται έλεγχος στατικής επάρκειας από πολιτικό μηχανικό. Υπάρχει και ο άνεμος, που τραβά τα πάνελ προς τα πάνω: σε νησιά και εκτεθειμένα σημεία αυτός καθορίζει τη στήριξη περισσότερο από το βάρος. Στα κτίρια που θα κρατούν φωτοβολταϊκά για δεκαετίες, η ηλικία της στέγης μετρά όσο και η αντοχή της. Μια στεγάνωση ταράτσας που σε λίγα χρόνια θα θέλει αλλαγή είναι προτιμότερο να αλλαχτεί τώρα, γιατί αργότερα θα χρειαστεί να ξηλωθεί ολόκληρη η εγκατάσταση.

Ο ωφέλιμος χώρος βγαίνει πάντα μικρότερος από τα τετραγωνικά της στέγης. Ο ηλιακός θερμοσίφωνας, οι καμινάδες, οι κεραίες, η απόληξη του κλιμακοστασίου και τα στηθαία ρίχνουν σκιά που τον Δεκέμβριο είναι πολύ μακρύτερη από του Ιουνίου. Ο μηχανικός σχεδιάζει με τον χειμερινό ήλιο και αφήνει κενές τις ζώνες που σκιάζονται. Κοιτάζει και έξω από το οικόπεδο: τη διπλανή πολυκατοικία, τα δέντρα που θα ψηλώσουν, το άχτιστο οικόπεδο στον νότο. Χώρο θέλει και η συντήρηση: ανάμεσα στις σειρές πρέπει να περνά άνθρωπος, και στις βιομηχανικές στέγες οι διάδρομοι χαράζονται μακριά από τις φωτοδιαφανείς λωρίδες, που δεν πατιούνται.

Η αυτοψία τελειώνει κάτω, στον ηλεκτρολογικό πίνακα. Ο inverter θέλει σκιερό και αεριζόμενο σημείο, όχι τοίχο που τον χτυπά ο απογευματινός ήλιος, και τα καλώδια χρειάζονται μια διαδρομή από τη στέγη που δεν θα περνά μέσα από το σαλόνι. Στον πίνακα ελέγχεται αν η παροχή είναι μονοφασική ή τριφασική, γιατί αυτό βάζει όριο στην ισχύ που μπορεί να συνδεθεί, καθώς και αν η γείωση και οι προστασίες επαρκούν για μια νέα εγκατάσταση. Στην πολυκατοικία προστίθεται ένα ζήτημα που δεν είναι τεχνικό, αφού η ταράτσα είναι κοινόχρηστη και χρειάζεται απόφαση των συνιδιοκτητών. Ένα πράγμα, τέλος, δεν φαίνεται σε καμία αυτοψία: το αν το τοπικό δίκτυο έχει περιθώριο για τη νέα σύνδεση το απαντά ο διαχειριστής του μετά την αίτηση.