ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΕΤΕΩΡΟΥ

Στον ψηλότερο και μεγαλύτερο σε έκταση αγιομετεωρίτικο βράχο βρίσκεται η ανδρώα Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου (Μεταμορφώσε­ως του Σωτήρος Χριστού), η οποία ιδρύθηκε πε­ρί το 1340 από τον Άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρί­τη (1302-1380) -μεγάλη ασκητική φυσιογνωμία που οργάνωσε το πρώτο ιερό κοινόβιο των Αγί­ων Μετεώρων.

Διάδοχος και συγκτίτωρ του Αγί­ου Αθανασίου υπήρξε ο όσιος Ιωάσαφ (1350- 1423) -πρώην βασιλεύς Ιωάννης Ούρεσης Πα­λαιολόγος.

Ο επισκέπτης της Μονής μπορεί να χαρεί: τον Πύργο (1520) όπου δεσπόζει ο Εξώστης με το δίχτυ, το Κελλάρι (σημερινό Μουσείο λαογραφί­ας με παλαιά σκεύη και εργαλεία), το Οστεοφυλάκιο, τον Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτή­ρος (1388, το ιερό του ναού – 1545, ο κυρίως ναός και ο νάρθηκας επί ηγουμενίας Συμεών του εξ Ιωαννίνων), αγιορείτικου τύπου με τοιχογρα­φίες εξαιρετικής βυζαντινής τέχνης του 1483 στο ιερό (μακεδονική σχολή) και του 1552 στον κυρίως ναό και τον νάρθηκα (κρητικής τεχνοτρο­πίας -κατά την γνώμη ειδικών επιστημόνων ανή­κουν στον μαθητή του Θεοφάνη του Κρητός, Τζώρτζη), την Παλαιά Τράπεζα (1557) σημερινό Μουσείο Κειμηλίων της Μονής, την Εστία (μαγει­ρείο 1557, σημερινό Μουσείο λαογραφίας με παλαιά χάλκινα, πήλινα και ξύλινα σκεύη, το ανα­καινισμένο Νοσοκομείο-Γηροκομείο (1572 ) που λειτουργεί ως Μουσείο Κειμηλίων και τα παρεκ­κλήσια της θεομήτορος (Παναγίας της Μετεωρίτισσας Πέτρας, 14ος αι.), του Τιμίου Προδρόμου (αρχές 17ου αι.) των Αγίων Κωνσταντίνου και Ε­λένης (1789) και του Αγίου Νεκταρίου.

Στην Μονή φυλάσσονται χειρόγραφοι κώδικες μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας, χρυσόβουλα, πα­τριαρχικά σιγίλλια και άλλα έγγραφα, πολύτιμα ι­στορικά ντοκουμέντα, σπάνια παλαίτυπα (15ου- 19ου αι.) φορητές μεταβυζαντινές εικόνες (14ου και 15ου αι.) παλαιά περίτεχνα χειροτεχνήματα ξυλόγλυπτα, χρυσοκέντητα, αργυρά κ.λπ.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΒΑΡΛΑΑΜ

Επιβλητικός αλλά αρκετά μικρότερος στο πλάτωμά του, πολύ κοντά στον μεγάλο πλατύλιθο, στέκει ο βράχος της ανδρώας Ιεράς Μονής Βαρλαάμ, που κατά την παράδοση πρωτοκατοικήθηκε από τον ασκητή – αναχωρητή Βαρλαάμ τον 14ο αι.

Ιδρύθηκε το 1517/18 όταν εγκαταστάθηκαν εκεί οι αυτάδελφοι όσιοι Θεοφάνης (+1544) και Νεκτάριος (+1550) οι Αψαράδες, που κατάγονταν από τα Γιάννενα.

Το μεγαλόπρεπο αγιορείτικου τύπου καθολικό της μονής, αφιερωμένο στους Αγίους Πάντες, κτίστηκε το 1542.
Ο κυρίως ναός τοιχογραφήθηκε το 1548 από τον Θηβαίο ζωγράφο Φράγκο – Κατελάνο κι έχει όλα τα χαρακτηριστικά της εικονογραφίας του: την αφηγηματική λεπτομέρεια και ανάλυση των ιστορικών γεγονότων και τον έντονο ρεαλισμό.

Ο νάρθηκας τοιχογραφήθηκε το 1566 από τους αυταδέλφους Θηβαίους ζωγράφους Γεώργιο και Φράγκο Κονταρή. Το παρεκκλήσιο των Τριών Ιεραρχών, μονόκλιτο 5οομικό ναΐδριο, κτίστηκε το 1627 και τοιχογραφήθηκε το 1637 με τοιχογραφίες που αποτελούν χαρακτηριστικό ζωγραφικό σύνολο μεταβυζαντινής αγιογραφίας, του πρώτου μισού του 17ου αι.
Άλλα κτίσματα είναι η παλαιά Τράπεζα (σήμερα Μουσείο), η Εστία ή Μαγειρείο, από τα κομψότερα και ωραιότερα κτίσματα του είδους του και το νοσοκομείο.
Στα τέλη του 16ου αι. και στις αρχές του 17ου αι. λειτουργούσε το πιο οργανωμένο βιβλιογραφικό εργαστήριο των μετεωρίτικων μονών, ενώ λειτουργούσε και εργαστήριο χρυσοκεντητικής.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

Mε πανοραμική θέα στον απέραντο θεσσαλικό κάμπο, πάνω από την Καλαμπάκα, ισορροπεί αρμονικά η ευκολότερα προσπελάσιμη αγιομετεωρίτικη Ιερά Μονή του Αγίου Στεφάνου – με την πολυμελή και δραστήρια γυναικεία αδελφότητα, η οποία, παράλληλα με το πλούσιο πνευματικό και φιλανθρωπικό έργο της, έχει και αξιοθαύμαστο ανακαινιστικό και οικοδομικό έργο στη μονή.

Η απαρχή της μοναστικής ζωής στον αγιοστεφανίτικο βράχο ανάγεται στο 1192 (επιγραφή Ιερεμία). Ως επίσημοι κτίτορες της Μονής τιμώνται οι Όσιοι Αντώνιος (πρώτο μισό 15ου αι.) και Φιλόθεος (μέσα του 16ου αι.).

Ο μικρός κατανυκτικός ναός του Αγίου Στεφενου, που είναι μία μονόκλιτη βασιλική, κτίστηκε το 1350. Το 1545 ο ναϊσκος επεκτάθηκε και ανακαινίστηκε εν μέρει στην ιστόρηση, διά χειρός Νικολάου ιερέως.

Ο σημερινός Ναός του Αγίου Χαραλάμπους (1798), είναι αγιορείτικου τύπου και κοσμείται με θαυμάσια ξυλόγλυπτα.

Ο Ναός βομβαρδίστηκε το 1943 και τα τελευταία χρόνια επισκευάστηκε και ιστορείται από τον επιφανή σύγχρονο αγιογράφο κ. Βλάση Τσοτσώνη.

Η Τίμια Κάρα του Αγίου Χαραλάμπους, που φυλάσσεται στον Ναό του, επιτελεί και στις μέρες μας πολλά θαύματα.

Η επιβλητική Τράπεζα σήμερα έχει μετατραπεί & ένα πρότυπο σύγχρονο Μουσείο με εκθέματα τα αξιολογότερα κειμήλια της Μονής: χειρόγραφε μεταβυζαντινές εικόνες, χρυσοκέντητα άμφια και υφαντά, ξυλόγλυπτα, περίτεχνα έργα αργυροχοϊας κ.ά.

Η Ιερά Μονή του Αγίου Στεφάνου διακρίθηκε για την σημαντική προσφορά της στους αγώνες το» Έθνους ( υπήρξε το στρατηγείο του Μακεδονικο Αγώνα ), στην ελληνική παιδεία και τα γράμματα.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΑΠΑΥΣΑ

Κοντά στο χωριό Καστράκι ανάμεσα στα ερειπωμένα μοναστήρια Προδρόμου, Αγίας Μονήας και Παντοκράτορος- πολυόροφη, κομψή α αρχοντική στον στενόχωρο βράχο της, βρίσκεται η ανδρώα Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Ο οργανωμένος μοναχικός βίος στην ανάγεται στις πρώτες δεκαετίες του 14ου αιώνα.

Το μοναστήρι ανακαινίστηκε ριζικά στις αρχές του 16ου αι., οπότε και ανεγέρθηκε εκ θεμελίων ο ναός του Αγίου Νικολάου

Στον δεύτερο όροφο βρίσκεται το καθολικό της Μονής ( μικρός μονόχωρος ναός, σχεδόν τετράγωνος με μικρό τρούλο στο κέντρο της στέγης ) που αγιογραφήθηκε το 1527 από τον περίφημο Κρητικό ζωγράφο Θεοφάνη Στρελίτζα +1559 ), τον επιλεγόμενο Μπαθά, ιδρυτή της Κρητικής Σχολής στην βυζαντινή αγιογραφία. Οι τοιχογραφίες του ναού του Αγίου Νικολάου είναι το παλαιότερο ενυπόγραφο έργο του Θεοφάνη και φέρει την προσωπική σφραγίδα με όλα τα ιιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ανεπανάληπτης τέχνης του μεγάλου αγιογράφου:  ευγένεια, ζωντάνια, δροσερότητα, πλαστικότητα, μαλακούς και φωτεινούς τόνους και γενικά υψηλή ποιότητα και τελειότητα στο σχεδιασμό και στη χρωματική απόδοση των μορφών – γνωρίσματα που τελικά αποκρυσταλλώθηκαν στα μεγάλα τοιχογραφικά σύνολα της ωριμότητάς του στις αγιορείτικες μονές Μεγίστης Λαύρας και Σταυρονικήτα.

Στον πρώτο όροφο βρίσκεται η κρύπτη και το παρεκκλήσιο του Αγίου Αντωνίου, στους τοίχους του οποίου διατηρούνται υπολείμματα παλαιών τοιχογραφιών (14ου αι.) και στον τελευταίο όροφο βρίσκονται η παλαιά Τράπεζα ( με τοιχογραφί­ες ), που σήμερα χρησιμεύει ως επίσημος χώρος υποδοχής, το Οστεοφυλάκιο και το παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννου σήμερα χρησιμεύει ως επίσημος χώρος υποδο­χής, το Οστεοφυλάκιο και το παρεκκλήσιο του Α­γίου Ιωάννου Προδρόμου.

agia triada 2018IMG 9816

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ

Σε χαρακτηριστικό αγιομετεωρίτικο βράχο, μεγαλόπρεπο, επιβλητικό και απότομο, φω­λιάζει η ανδρώα Ιερά Μονή της Αγίας Τριάδος. Κατά την παράδοση, η μονή πρωτοκτίστηκε το 1438 από τον μοναχό Δομέτιο. Από έγγραφο του ηγεμόνα Συμεών Ούρεση – Παλαιολόγου, ωστόσο προκύπτει ότι η Αγία Τριάδα ήταν ήδη το 1362 οργανωμένο μοναστήρι.

Ο σημερινός κυρίως ναός ανεγέρθηκε περί το 1476 και είναι μικρός σταυροειδής δικιόνιος να­ός με κεντρικό τρούλο στη στέγη του. Η σημε­ρινή τοιχογράφηση του ναού (1741), έργο των αυταδέλφων ζωγράφων ιερέα Αντωνίου και Νικολάου, αν και νεώτερη, συνεχίζει με επιτυχία την παράδοση της καλής μεταβυζαντινής ζωγρα­φικής.

Στον τρούλο εικονίζεται ο Παντοκράτορας και στα σφαιρικά τρίγωνα οι τέσσερις ευαγγελιστές από τους οποίους ο Λουκάς παριστάνεται να στορεί την εικόνα της Παναγίας. Το παλιό ξυλό­γλυπτο τέμπλο με τις παλαιές και αξιόλογες γι: την τέχνη τους εικόνες εκλάπη το 1979. Ο ευρύ­χωρος θολοσκέπαστος εσωνάρθηκας κτίστηκε το 1689 και τοιχογραφήθηκε το 1692.

Το παρεκκλήσιο του Τιμίου Προδρόμου – μικρός κυκλικός ναός με θόλο, λαξευμένος στο βράχο κατάγραφος με αξιόλογες τοιχογραφίες – κτίστηκε  και αγιογραφήθηκε το 1862.

Το κτιριακό συγκρότημα της Μονής συμπληρώνεται από την Τράπεζα, τα κελλιά, αίθουσες υποδοχής, δεξαμε­νές και άλλους βοηθητικούς χώρους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Λαογραφικό Μουσείο της Μονής, που διαθέτει πλούσια συλλογή παλαιοτάτων υφαντών, σκευών, εργα­λείων και αντικειμένων λαϊκής τέχνης.

Ιερά Μονή Ρουσάνου ( Αγίας Βαρβάρας )

Κορώνα στην κορφή ενός Λεπτού κατακόρυφου βράχου, στο κέντρο του αγιομετεωρίτικου χώρου η γυναικεία Ιερά Μονή Ρουσάνου καλύπτει το σύνολο του μικρού πλατώματος του.

Ιδρύθηκε το 1529, πάνω σε χαλάσματα παλαιότερων εγκαταστάσεων, με κτίτορες τους αυταδέλφους ιερομονάχους οσίους Ιωάσαφ και Μάξιμο, που κατάγονταν από τα Γιάννενα.

Η Μονή είναι ένα τετραώροφο χαριτωμένο συγκρότημα που πήρε τη βασική οικοδομική του μορφή κατά την τρίτη δεκαετία του 16ου αι. Το Καθολικό και κελλιά βρίσκονται στο ισόγειο, ενώ στους ορόφους βρίσκονται δωμάτια υποδοχής, το Αρχονταρίκι, άλλα κελλιά και βοηθητικοί χώροι.

Τα τελευταία χρόνια επιτελείται σημαντικό και εκτεταμένο αναστηλωτικό – ανακαινιστικό έργο στο κτιριακό συγκρότημα της Μονής, από την θεοφιλή και φίλεργη αδελφότητα.
Ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος κτίστηκε εκ θεμελίων στη σημερινή του μορφή επί ερειπωμένου και αφανισμένου από τη φθορά του χρόνου και την εγκατάλειψη παλαιού καθολικού της μονής, περί το 1530 και είναι αγιορείτικου τύπου.
Η αγιογράφησή του (1560) είναι από τα σημαντικότερα και λαμπρότερα τοιχογραφικά σύνολα της μεταβυζαντινής εποχής. Οι τοιχογραφίες, που καλύπτουν όλον τον κυρίως ναό και τον νάρθηκα, ανήκουν στην Κρητική Σχολή (κατά την γνώμη ειδικών επιστημόνων στον μαθητή του Θεοφάνη του Κρητός Τζώρτζη ). Στα μέσα του 16ου αι. πρέπει να λειτούργησε στην Μονή βιβλιογραφικό εργαστήριο.

Αν και ο ναός της Μονής είναι αφιερωμένος στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος, με ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια και ευλάβεια τιμάται και πανηγυρίζεται η μνήμη της Αγίας Βαρβάρας ( 4 Δεκεμβρίου ), της οποίας υπάρχει μικρό παρεκκλήσιο.

ΜΕΤΕΩΡΑ

Τα Άγια Μετέωρα – αυτή η Μοναστική Πολι­τεία των Βράχων – αποτελούν το μεγαλύ­τερο και σημαντικότερο, μετά το Άγιον Ό­ρος, Ορθόδοξο Μοναστικό Κέντρο του Ελλαδικού χώρου.

Στο βορειοδυτικό τμήμα της θεσσαλικής γης από τα πανάρχαια χρόνια υψώνονται σιωπη­λοί και ακίνητοι, περήφανοι κι επιβλητικοί, οι πέ­τρινοι γίγαντες των Αγίων Μετεώρων – ανάμεσα στους ορεινούς όγκους της Πίνδου και των Αντι- χασίων, κοντά στην αγκαλιά του Πηνειού ποτα­μού, δεσπόζοντες πύργοι της φύσεως και φύλα­κες άγγελοι της Καλαμπάκας και του Καστρακίου.

Το πέτρινο δάσος των θεόπλαστων βράχων συν­θέτει ένα από τα θαυμαστότερα και υποβλητικότερα γεωλογικά φαινόμενα του πλανήτη μας.

Η επικρατέστερη θεωρία υποστηρίζει, ότι η δημι­ουργία των βράχων οφείλεται σ έναν δελτογενή κώνο -αποτελούμενο από ποταμίσιες πέτρες και λάσπη, που εκβάλλονταν στην αρχέγονη θεσ­σαλική λίμνη. Μετά την γεωλογική απόσχιση των ορεινών όγκων του Ολύμπου και της Όσσας τα νερά της λίμνης βρήκαν διέξοδο στο Αιγαίο μέ­σω των Τεμπών. Τότε, αυτός ο δελτογενής ό­γκος (με την διαβρωτική επίδραση σεισμών, ανέ­μων και βροχοπτώσεων στη διάρκεια εκατομμυ­ρίων χρόνων) διασπάστηκε σε πέτρες και σε τε­ράστιους συμπαγείς βράχους -ύψους μέχρι και τετρακοσίων μέτρων!…

Στις απάτητες αυτές κορφές των γυμνών και χα­ριτωμένων από τον θεό βράχων, ο παράτολμος και αποφασιστικός ασκητής ανακάλυψε την οδό που οδηγεί στα ουράνια δώματα και καταλήγει στην ποθητή θέωση.

Γι1 αυτό και οι βράχοι, που βρίσκονται μεταξύ γης και ουρανού -προσφέροντας την ασκητική κλίμα­κα της πνευματικής αναβάσεως- ονομάστηκαν “μετέωρα”, από τον όσιο Αθανάσιο τον Μετεωρί­τη (κτίτορα της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου) τον 14ο αι. Τα Αγια Μετέωρα κατέστησαν έκτο­τε μαρτυρία Χριστού, ζωντανή συνέχεια της Μί­ας Αγίας Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας Του.

Η Μοναστική Ζωή, μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλη­σία, είναι θεοσύστατος θεσμός που προϋποθέτει ειδική κλήση και ειδικό χάρισμα του Αγίου Πνεύ­ματος. Σκοπός του Μοναχισμού είναι ο αγιασμός, η θέωση, μέσω της υπακοής, της ασκήσεως και της προσευχής. Οι Μοναχοί κοπιάζουν μέρανύ- χτα με νηστεία, αγρυπνία, εργασία, δεόμενοι, ό­χι μόνον υπέρ της δικής τους σωτηρίας, αλλά και υπέρ του σύμπαντος κόσμου, με πολύωρες θερ­μές προσευχές και παρακλήσεις. Τα πρώτα ίχνη της ιστορίας των Αγίων Μετεώ­ρων χάνονται στην αχλύ των θρύλων και των πα­ραδόσεων. Ωστόσο, ήδη από τον 11ο αι. οι πρώ­τοι ερημίτες φώλιασαν στά κοιλώματα των ανε­μόδαρτων βράχων. Περί τα τέλη του 11ου και τις αρχές του 12ου αι. συγκροτείται υποτυπώδης μι­κρή ασκητική πολιτεία, η Σκήτη της Δούπιανης ή των Σταγών με λατρευτικό κέντρο τον ναό της Θεοτόκου – το “Κυριακό” της Σκήτης.

Κατά τον 14ο αι. ο όσιος Αθανάσιος ο Μετεωρί­της συγκροτεί το πρώτο οργανωμένο μοναστικό κοινόβιο στον μεγαλύτερο βράχο του πέτρινου δάσους, τον Μέγα Πλατύλιθο ή Μεγάλο Μετέωρο -και ορίζοντας το “τυπικό” του, σηματοδοτεί την παρουσία της Μοναστικής Πολιτείας των Βράχων, τα Αγια Μετέωρα. Έκτοτε, εικοσιτέσσερα μοναστήρια κι ακόμη προϋπάρχοντα πάρα πολλά μονύδρια, ασκηταριά, κελλία, προσευχάδια, ερημητήρια, σπήλαια, εγκλείστρες, στύλοι (στυλίτες) κ.λπ. – διάσπαρτα σ όλους τους Μετεωρίτικους βράχους – ανθίζουν, πρός δόξαν του Κυρίου Ιησού Χρηστού, τα οποία ιδρύονται ή ανακαινίζονται κυ­ρίως έως τον 16ο αι. – οπότε και σημειώνεται η μεγάλη ακμή της Μοναστικής Πολιτείας- με αδιά­λειπτη παρουσία πλέον των 600 ετών. Από τα 24 μοναστήρια, σήμερα, άλλα βρίσκονται σε ερειπωμένη κατάσταση ( Άγιο Πνεύμα, Άγιος Δημήτριος, Αγία Μονή, Παντοκράτωρ, Υψηλοτέρα, Άγιος Γεώργιος, Υπαπαντή κ. ά.) ενώ σώζονται ακέραιες και λειτουργούν οι Ιερές Μονές Μεγάλου Μετεώρου ( Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού ), Βαρλαάμ (Αγίων Πάντων), Αγίας Τριάδος, Αγίου Στεφάνου, Ρουσάνου (Αγίας Βαρβά­ρας) και Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Τα Άγια Μετέωρα είναι στο σύνολο τους αγία γη. Είναι χώρος ιερός, θεόκτιστος και θεοφρούρητος γιατί έχουν αγιασθεί κάθε βράχος, κάθε σπηλιά, κάθε χαράδρα, κάθε πέτρα τους -αφού χορεία οσίων ασκητών και μαρτύρων της Μοναστικης Πολιτείας των Βράχων, επί 600 χρόνια, περπάτησαν και άγγιξαν και προσευχήθηκαν σε όλες τις γωνιές, σε όλες τις κορφές και σε ό­λες τις χαράδρες αυτού του τόπου.

Τα Άγια Μετέωρα για την χριστιανική, ιστορική, αρχιτεκτονική, αγιογραφική ( και γενικότερα καλ­λιτεχνική ), και γεωλογική μαρτυρία τους είναι α­ναγνωρισμένα ως διατηρητέο και προστατευόμε­νο μνημείο της ανθρωπότητος από την UNESCO και άλλους διεθνείς οργανισμούς. Ο χώρος των Αγίων Μετεώρων, από τον Οκτώ­βριο του 1995 με νόμο της Πολιτείας  (ν. 2531/11-10.95) -και ως συνέχεια σχετικής απο­φάσεως από το 1990 της Ιεράς Συνόδου της Εκ­κλησίας της Ελλάδος -, ανακηρύχθηκε “τόπος ιερός, αναλλοίωτος και απαραβίαστος”, γεγονός που εξασφαλίζει την Ορθόδοξη αυθεντικότητα του και την αποτελεσματική προστασία του.

Συνεχίζοντας την ορθόδοξη ασκητική και μονα­στική παρουσία στα Άγια Μετέωρα -που προσέ­φεραν πλειάδα Αγίων και Οσίων στην Ορθόδο­ξη Εκκλησία- οι σημερινές ιερές αδελφότητες με αγάπη Χριστού, σε αγαστή συνεργασία κι ευ­γενική άμιλλα, προσφέρουν πλούσιο και πολυ­σχιδές πνευματικό, ιεραποστολικό, αναστηλωτικό-ανακαινιστικό, κοινωνικό και εθνικό έργο, κα­θιστάμενες πηγές πανανθρώπινου πνευματικού ανεφοδιασμού.

Μεγάλο Μετέωρο

Βαρλαάμ

Αγ. Στέφανος

Αγ. Νικόλαος

Αγ. Τριάδα

Ι.Μ Ρουσάνου

2432-022278

2432-022277

2432-022279

2432-022375

2432-022220

2432-022649