Η σχολική βία μέσα από το βλέμμα της κοινωνίας και της λογοτεχνίας – Γράφει η Ιωάννα Χαρμπέα κοινωνιολόγος.

Ως συγγραφέας, εγκληματολόγος και κοινωνιολόγος, έχω μάθει να παρατηρώ τον κόσμο όχι μόνο μέσα από τους αριθμούς και τις θεωρίες, αλλά και μέσα από τις ανθρώπινες ιστορίες. Το bullying στα σχολεία δεν είναι απλώς ένα παιδαγωγικό πρόβλημα· είναι ένα βαθιά κοινωνικό φαινόμενο, που αντανακλά τις ανισότητες, τους φόβους και τις σιωπές της ίδιας της κοινωνίας μας.

Η σχολική βία γεννιέται συχνά από την ανάγκη για εξουσία, από την έλλειψη ενσυναίσθησης και από την αδυναμία των παιδιών να εκφράσουν τον πόνο τους με λόγια. Το παιδί-θύτης και το παιδί-θύμα είναι, πολλές φορές, δύο όψεις της ίδιας κοινωνικής πληγής. Αν δεν μιλήσουμε γι’ αυτήν ανοιχτά, αν δεν δώσουμε χώρο στον διάλογο, η βία μεταμφιέζεται σε «παιχνίδι» και η σιωπή γίνεται συνενοχή.

Γιατί η λογοτεχνία μπορεί να βοηθήσει.

Η λογοτεχνία – και ιδιαίτερα το παιδικό παραμύθι – έχει τη δύναμη να αγγίζει εκεί όπου ο διδακτισμός αποτυγχάνει. Μέσα από τον συμβολισμό, το παιδί αναγνωρίζει τον εαυτό του χωρίς να αισθάνεται εκτεθειμένο. Μαθαίνει να ονομάζει τον φόβο, τη λύπη, αλλά και την ελπίδα.

Αυτός ήταν και ο λόγος που έγραψα το παραμύθι Ζαφειρένια η κόρη του πυροσβέστη.

«Ζαφειρένια η κόρη του πυροσβέστη» – Ένα παραμύθι για τη σχολική βία

Η Ζεφειρένια είναι ένα παιδί ευαίσθητο, διαφορετικό, που έρχεται αντιμέτωπο με τη σχολική βία. Ο πατέρας της, πυροσβέστης, δεν σβήνει μόνο φωτιές· συμβολίζει τον ενήλικα που στέκεται δίπλα στο παιδί, που μαθαίνει ότι η πραγματική δύναμη δεν είναι η επιβολή, αλλά η προστασία.

Μέσα από την ιστορία, τα παιδιά μαθαίνουν:

να αναγνωρίζουν τη βία,

να μιλούν χωρίς φόβο,

να κατανοούν τη σημασία της αλληλεγγύης,

και να πιστεύουν ότι πάντα υπάρχει διέξοδος.

Το παραμύθι απευθύνεται όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και σε γονείς και εκπαιδευτικούς, ως αφορμή για συζήτηση μέσα και έξω από την τάξη.

Η αντιμετώπιση του bullying δεν είναι υπόθεση μόνο του σχολείου. Είναι ευθύνη όλων μας. Αν καταφέρουμε να δώσουμε στα παιδιά λέξεις αντί για σιωπή και ιστορίες αντί για φόβο, τότε ίσως μεγαλώσουμε μια κοινωνία με λιγότερες πληγές και περισσότερη κατανόηση.

Στοιχεία επικοινωνίας: [email protected]
Και facebook: joanna harbea